Održana 111. sjednica Savjeta Centralne banke Crne Gore


22/12/2021

Danas je održana 111. sjednica Savjeta Centralne banke Crne Gore, kojom je predsjedavao guverner dr Radoje Žugić. 

Savjet je usvojio Izvještaj o poslovanju i sprovođenju politike Centralne banke Crne Gore za oktobar 2021. godine, u kojem je konstatovano da su aktivnosti ove institucije tokom posmatranog perioda sprovedene u skladu sa planiranim obavezama. 


Savjet je donio Odluku o minimalnim standardima za upravljanje rizicima u kreditnim institucijama, u cilju usaglašavanja nacionalne regulative sa novim ažuriranim EBA (European Bank Authority) smjernicama. Ova odluka, koja će se primjenjivati od 1. januara naredne godine, predstavlja značajno unapređenje postojeće odluke u dijelu upravljanja kreditnim rizikom, a sadrži i nove odredbe koje se odnose na upravljanje rizicima informacionog sistema. Njome se utvrđuju standardi stabilnog i sigurnog poslovanja koje su kreditne institucije dužne da osiguraju i sprovode u procesu upravljanja svim značajnim rizicima kojima su izložene ili kojima mogu biti izložene u svom poslovanju, uključujući i informacionim sistemom i rizicima koji proizilaze iz njegove upotrebe, čime su stvoreni preduslovi za uspostavljanje supervizije informacionih sistema u skladu sa međunarodnim standardima.


U cilju ispunjavanja obaveze koja proističe iz Zakona o kreditnim institucijama, koji će se primjenjivati od 1. januara 2022. godine, Savjet je donio Odluku o stopi kontracikličnog bafera kapitala.


Razmatrajući Kvartalni izvještaj o poslovanju banaka na 30.09.2021. godine, zaključeno je da na nivou sistema sve ključne bilansne pozicije rastu, kako u trećem kvartalu, tako i u jednogodišnjem uporednom periodu. Aktiva banaka, ukupni krediti i depoziti u ovom kvartalu ostvaruju istorijski maksimum. Banke su veoma likvidne. Ukupna likvidna aktiva banaka čini 27,5% njihove ukupne aktive. Parametri koji su predmet analize kvaliteta aktive bilježe poboljšanje, izuzev kredita koji kasne više od 90 dana koji bilježe rast. Agregatni koeficijent solventnosti je visok i iznosi 18,53%. Sve banke iskazuju koeficijent solventnosti iznad zakonskog minimuma.


Na današnjoj sjednici, Savjet je razmatrao i usvojio Kvartalni izvještaj o poslovanju pružalaca finansijskih usluga na 30.09.2021. godine. Poslovanje Investiciono-razvojnog fonda u trećem kvartalu tekuće godine karakterisao je pad aktive od 1,6% u odnosu na prethodni kvartal, dok su krediti, u istom posmatranom periodu, zadržani na približno istom nivou. Pojačan nivo kreditnog rizika se uočava preko visokog nivoa NPL-a koji, na 30.09.2021. godine, iznosi 10,95%. Konstatovano je da je u sektoru mikrokreditiranja u trećem kvartalu ove godine zabilježen pad aktive, kredita i pozajmica u odnosu na kraj prethodnog kvartala, kao i u odnosu na kraj trećeg kvartala 2020. godine. U istom periodu, kapital je, na agregatnom nivou, ostvario rast. Bruto nekvalitetni krediti i potraživanja na kraju septembra ove godine predstavljaju 10,04% ukupnih kredita i potraživanja. Što se tiče poslovanja lizing društava, ovaj sektor je u trećem kvartalu tekuće godine karakterisao rast aktive, kapitala i ukupnih pozajmica, a pad potraživanja. Poslovanje faktoring sektora, koga čine dva faktoring društva, karakteriše pad ključnih bilansnih pozicija, izuzev kapitala, u odnosu na prethodni kvartal.


Savjet je usvojio i Makroekonomski izvještaj Centralne banke Crne Gore za treći kvartal 2021. godine, u kojem je istaknuto da se domaća ekonomija postepeno oporavlja od duboke recesije iz 2020. godine izazvane pandemijom koronavirusa. U trećem kvartalu tekuće godine, rast je zabilježen u sektorima turizma, industrijske proizvodnje i trgovine. Kao rezultat povećanih prihoda po osnovu pružanja usluga u sektorima turizma i transporta, deficit tekućeg računa na kraju septembra 2021. smanjen je za 71,1% u odnosu na isti period 2020. godine.


Na osnovu Izvještaja o kretanju cijena za treći kvartal 2021. godine, koga je usvojio Savjet, konstatovano je da su potrošačke cijene tokom trećeg kvartala ove godine porasle za 0,9%. Potrošačke cijene su u septembru 2021. godine, u odnosu na isti mjesec prošle godine, porasle za 2,9%. Na rast cijena u Crnoj Gori uticali su eksterni faktori. Naime, povećanje tražnje koje je nastupilo nakon popuštanja epidemioloških mjera, uz ekspanzivnu politiku centralnih banaka i novčanu pomoć koju su pružale države širom svijeta, u kombinaciji sa rastom cijena energenata, metala i hrane, dovelo je do naglog rasta cijena na globalnom tržištu. U Izvještaju se, dalje, navodi da modelska prognoza za kraj 2021. godine projektuje inflaciju u rasponu od 3,4% do 4,6%, sa centralnom tendencijom od 4%. Sličnu projekciju, u rasponu od 3,5% do 5,5%, sa centralnom projekcijom od 4,5, daje i ekspertska prognoza Centralne banke.


Savjet je usvojio i Izvještaj o rezultatima ankete o kreditnoj aktivnosti banaka za treći kvartal 2021. godine. Prema očekivanju banaka, tokom narednog kvartala može doći do ublažavanja kreditnih uslova za privredu i stanovništvo, u vidu nižih kamatnih marži, provizija i naknada, te blagog pooštravanja standarda po kojima će biti odobravani krediti privredi, uz nastavak ublažavanja kreditnih standarda za mikro, mala i srednja preduzeća. Pooštravanje standarda se može očekivati i prilikom odobravanja stambenih kredita stanovništvu, dok je za potrošačke i ostale kredite stanovništvu moguće ublažavanje standarda. 


Na sjednicama su razmatrana i druga pitanja iz nadležnosti ovog tijela.